Zusammenfassung der Ressource
Daearyddiaeth 1.1.2
- Llanwau dyddiol, ceryntau alltraeth
ac atraeth
- Llanw yn cael ei achosi gan dyniad disgyrchol
y lleuad wrth iddo droi o gwmpas y ddaear
- Wrth i'r lleuad cylchi'r ddaear, mae'n
tynnu'r dwr yn y cefnforoedd tuag ato gan
greu chwydd o ddwr (Pen llanw)
- Mae'r llaeuad yn tynnu'r ddaear tuag ato, sy'n creu ail ben
llanw ochr draw'r ddaear
- Yn yr ardaloedd rhwng y ddau chwydd, ceir distyll (low
tide)
- Dwywaith y mis, mae'r lleuad a'r haul yn aliniedig
- Rhoi tyniad disgyrchol ychwanegol ar chwydd lanw'r
ddaear i greu gorlanw (Spring tide)
- Pan mae'r haul a'r lleuad ar ongl sgwar i'w gilydd, mae llanw bach
(Neap tide)
- Mae morffoleg yr arfordir yn effeithio ar amrediad y llanw
- Tonnau Adeiladol a Distrywiol
- Tonnau yn cael eu egni o'r gwynt
- Gwynt yn chwythu dros arwyneb y mor gan creu ffrithiant
- Llusgiad ffrithiannol yn achosi gronynnau dwr ger arwyneb y mor i gylchdroi
- Siap ton yn unig yw'r mudiant yma, ac nid llif neu blaen symudiad dwr
- Ton yn cyrraedd dwr bas
- Ffrithiant rhwng gwely'r mor a gwaelod y mor yn achosi iddo arafu
- Nid yw brig y ton yn cael ei effeithio gan y ffrithiant
- Mynd yn fwy serth nes iddo dorri
- Effeithiau ar gyflymder tonnau
- Cyflymder y gwynt
- Hyd y cyfnod gwyntog
- Cyrch y Mor
- Pellter y dwr agored y mae gwynt yn chwythu drosto
- Tonnau ADEILADOL
- Adeg yr haf
- Isel, gwastad ac yn radool
- Tonfeddi hyd at 100m
- Amledd isel - 6 i 8 ton y funud
- Torddwr cryf
- Tynddwr gwan
- Cyfrannu at ffurfiant cefnenau ac
ysgafellau ar y traeth
- Tonnau DISTRYWIOL
- Adegau stormus / gaeaf
- Serth
- Amledd uchel - 13 i 15 ton y funud
- Torddwr gwan
- Tynddwr cryf
- Plygiant Tonnau
- C1 - Tonnau yn neshau at yr arfordir
- C2 - Dyfnder y dwr yn lleihau,
Uchder tonnau yn cynyddu,
Cyflymder yn lleihau, Hyd tonnau
yn lleihau
- C3 - Tonnau egni uchel yn cwrdd a'r
arfordir, ac yn ymwahanu
- C4 - Tonnau yn colli egni
- Symudiad Gwaddod
- Drifft y Glannau
- Tonnau ar ongl wrth cyrraedd
y traeth
- Tynddwr yn tynnu gwaddod syth yn ol
- Ffurfio bar alltraeth
- Tonnau'n perpendiciwlar i'r traeth
- Gwaddod yn cael ei cludo i fyny ac i lawr y traeth yn
berpendicwlar
- Symudiad gwaddod yn bennaf yn digwydd alltraeth